Bu eser, I. Dünya Savaşı sonrasında yaşanan büyük siyasal dönüşümler ve imparatorlukların çözülmesiyle birlikte ortaya çıkan zorunlu göç hareketlerini, Yunan–Türk Nüfus Mübadelesi ve Fridtjof Nansen’in girişimleri ekseninde ele almaktadır. Çalışma, nüfus mübadelesini modern mülteci hukukunun, uluslararası sorumluluk anlayışının ve insan haklarına dayalı yeni bir yaklaşımın doğuş süreci olarak değerlendirmektedir.
Kitapta, savaş ve devrimlerin ardından milyonlarca insanın hukuki statüsünü kaybetmesiyle ortaya çıkan vatansızlık sorunu, bu krize karşı geliştirilen uluslararası çözüm arayışları ve Milletler Cemiyeti’nin rolü açık ve sistematik bir biçimde incelenmektedir. Özellikle Nansen Raporu ve Nansen Pasaportu uygulaması üzerinden, mülteciliğin geçici bir insani yardım meselesi olmaktan çıkarılarak tanımlanabilir ve tanınabilir bir hukuki statüye dönüştürülme süreci ele alınmaktadır.
Eserde ayrıca, Yunanistan ile Türkiye arasında gerçekleştirilen nüfus mübadelesinin diplomatik arka planı, müzakereler sırasında öne çıkan siyasal kaygılar ve zorunlu–gönüllü mübadele tartışmaları, dönemin resmî yazışmaları ve karar alma süreçleri çerçevesinde değerlendirilir. Venizelos’un tutumu, Ankara hükümetinin yaklaşımı ve büyük devletlerin sürece bakışı, mübadelenin insani boyutuyla devletlerin güvenlik ve istikrar hedefleri arasındaki gerilimi görünür kılacak biçimde analiz edilir.